Гомеровский гимн I, «К Аполлону Делосскому», оригинал

Εἰς Ἀπόλλωνα (1)

Карл Антон Йозеф Ротман, «Остров Делос», 1847

Μνήσομαι οὐδὲ λάθωμαι Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο,
ὅν τε θεοὶ κατὰ δῶμα Διὸς τρομέουσιν ἰόντα.
καί ῥά τ᾿ ἀναίσσουσιν ἐπὶ σχεδὸν ἐρχομένοιο
πάντες ἀφ᾿ ἑδράων, ὅτε φαίδιμα τόξα τιταίνει.
5 Λητὼ δ᾿ οἴη μίμνε παραὶ Διὶ τερπικεραύνῳ,
ἥ ῥα βιόν τ᾿ ἐχάλασσε καὶ ἐκλήϊσε φαρέτρην,
καί οἱ ἀπ᾿ ἰφθίμων ὤμων χείρεσσιν ἑλοῦσα
τόξον ἀνεκρέμασε πρὸς κίονα πατρὸς ἑοῖο
πασσάλου ἐκ χρυσέου. τὸν δ᾿ εἰς θρόνον εἷσεν ἄγουσα.
10 τῷ δ᾿ ἄρα νέκταρ ἔδωκε πατὴρ δέπαϊ χρυσείῳ
δεικνύμενος φίλον υἱόν, ἔπειτα δὲ δαίμονες ἄλλοι
ἔνθα καθίζουσιν. χαίρει δέ τε πότνια Λητώ,
οὕνεκα τοξοφόρον καὶ καρτερὸν υἱὸν ἔτικτεν.
χαῖρε μάκαιρ᾿ ὦ Λητοῖ, ἐπεὶ τέκες ἀγλαὰ τέκνα
15 Ἀπόλλωνά τ᾿ ἄνακτα καὶ Ἄρτεμιν ἰοχέαιραν,
τὴν μὲν ἐν Ὀρτυγίῃ, τὸν δὲ κραναῇ ἐνὶ Δήλῳ,
κεκλιμένη πρὸς μακρὸν ὄρος καὶ Κύνθιον ὄχθον,
ἀγχοτάτω φοίνικος ὑπ᾿ Ἰνωποῖο ῥεέθροις.
Πῶς τάρ σ᾿ ὑμνήσω πάντως εὔυμνον ἐόντα;
20 πάντῃ γάρ τοι, Φοῖβε, νομὸς βεβλήαται ᾠδῆς,
ἠμὲν ἀν᾿ ἤπειρον πορτιτρόφον ἠδ᾿ ἀνὰ νήσους.
πᾶσαι δὲ σκοπιαί τοι ἅδον καὶ πρώονες ἄκροι
ὑψηλῶν ὀρέων ποταμοί θ᾿ ἅλα δὲ προρέοντες,
ἀκταί τ᾿ εἰς ἅλα κεκλιμέναι λιμένες τε θαλάσσης.
25 ἦ ὥς σε πρῶτον Λητὼ τέκε χάρμα βροτοῖσι,
κλινθεῖσα πρὸς Κύνθου ὄρος κραναῇ ἐνὶ νήσῳ
Δήλῳ ἐν ἀμφιρύτῃ ἑκάτερθε δὲ κῦμα κελαινὸν
ἐξῄει χέρσον δὲ λιγυπνοίοις ἀνέμοισιν.
ἔνθεν ἀπορνύμενος πᾶσι θνητοῖσιν ἀνάσσεις.
30 ὅσσους Κρήτη τ᾿ ἐντὸς ἔχει καὶ δῆμος Ἀθηνῶν
νῆσός τ᾿ Αἰγίνη ναυσικλειτή τ᾿ Εὔβοια
Αἰγαί τ᾿ Εἰρεσίαι τε καὶ ἀγχιάλη Πεπάρηθος
Θρηίκιός τ᾿ Ἀθόως καὶ Πηλίου ἄκρα κάρηνα
Θρηϊκίη τε Σάμος Ἴδης τ᾿ ὄρεα σκιόεντα
35 Σκῦρος καὶ Φώκαια καὶ Αὐτοκάνης ὄρος αἰπὺ
Ἴμβρος τ᾿ εὐκτιμένη καὶ Λῆμνος ἀμιχθαλόεσσα
Λέσβος τ᾿ ἠγαθέη Μάκαρος ἕδος Αἰολίωνος
καὶ Χίος, ἣ νήσων λιπαρωτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται,
παιπαλόεις τε Μίμας καὶ Κωρύκου ἄκρα κάρηνα
40 καὶ Κλάρος αἰγλήεσσα καὶ Αἰσαγέης ὄρος αἰπὺ
καὶ Σάμος ὑδρηλὴ Μυκάλης τ᾿ αἰπεινὰ κάρηνα
Μίλητός τε Κόως τε, πόλις Μερόπων ἀνθρώπων,
καὶ Κνίδος αἰπεινὴ καὶ Κάρπαθος ἠνεμόεσσα
Νάξος τ᾿ ἠδὲ Πάρος Ῥήναιά τε πετρήεσσα,
45 τόσσον ἔπ᾿ ὠδίνουσα Ἑκηβόλον ἵκετο Λητώ,
εἴ τίς οἱ γαιέων υἱεῖ θέλοι οἰκία θέσθαι.
αἱ δὲ μάλ᾿ ἐτρόμεον καὶ ἐδείδισαν, οὐδέ τις ἔτλη
Φοῖβον δέξασθαι καὶ πιοτέρη περ ἐοῦσα
πρίν γ᾿ ὅτε δή ῥ᾿ ἐπὶ Δήλου ἐβήσετο πότνια Λητώ,
50 καί μιν ἀνειρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα.
Δῆλ᾿ εἰ γάρ κ᾿ ἐθέλοις ἕδος ἔμμεναι υἷος ἐμοῖο
Φοίβου Ἀπόλλωνος, θέσθαι τ᾿ ἔνι πίονα νηόν.
ἄλλος δ᾿ οὔ τις σεῖό ποθ᾿ ἅψεται, οὐδέ σε λήσει,
οὐδ᾿ εὔβων σέ γ᾿ ἔσεσθαι ὀίομαι οὔτ᾿ εὔμηλον,
55 οὐδὲ τρύγην οἴσεις, οὔτ᾿ ἂρ φυτὰ μυρία φύσεις.
αἰ δέ κ᾿ Ἀπόλλωνος ἑκαέργου νηὸν ἔχησθα,
ἄνθρωποί τοι πάντες ἀγινήσουσ᾿ ἑκατόμβας
ἐνθάδ᾿ ἀγειρόμενοι, κνίση δέ τοι ἄσπετος αἰεὶ
δημοῦ ἀναίξει, βοσκήσεις θ᾿ οἵ κέ σ᾿ ἔχωσι
60 χειρὸς ἀπ᾿ ἀλλοτρίης, ἐπεὶ οὔ τοι πῖαρ ὑπ᾿ οὖδας.
Ὣς φάτο. χαῖρε δὲ Δῆλος, ἀμειβομένη δὲ προσηύδα.
Λητοῖ κυδίστη θύγατερ μεγάλου Κοίοιο,
ἀσπασίη κεν ἐγώ γε γονὴν ἑκάτοιο ἄνακτος
δεξαίμην. αἰνῶς γὰρ ἐτήτυμόν εἰμι δυσηχὴς
65 ἀνδράσιν, ὧδε δέ κεν περιτιμήεσσα γενοίμην.
ἀλλὰ τόδε τρομέω Λητοῖ ἔπος, οὐδέ σε κεύσω.
λίην γάρ τινά φασιν ἀτάσθαλον Ἀπόλλωνα
ἔσσεσθαι, μέγα δὲ πρυτανευσέμεν ἀθανάτοισι
καὶ θνητοῖσι βροτοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.
70 τῷ ῥ᾿ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
μὴ ὁπότ᾿ ἂν τὸ πρῶτον ἴδῃ φάος ἠελίοιο
νῆσον ἀτιμήσας, ἐπεὶ ἦ κραναήπεδός εἰμι,
ποσσὶ καταστρέψας ὤσῃ ἁλὸς ἐν πελάγεσσιν.
ἔνθ᾿ ἐμὲ μὲν μέγα κῦμα κατὰ κρατὸς ἅλις αἰεὶ
75 κλύσσει, ὁ δ᾿ ἄλλην γαῖαν ἀφίξεται ἥ κεν ἅδῃ οἱ
τεύξασθαι νηόν τε καὶ ἄλσεα δενδρήεντα.
πουλύποδες δ᾿ ἐν ἐμοὶ θαλάμας φῶκαί τε μέλαιναι
οἰκία ποιήσονται ἀκηδέα χήτεϊ λαῶν.
ἀλλ᾿ εἴ μοι τλαίης γε θεὰ μέγαν ὅρκον ὀμόσσαι,
80 ἐνθάδε μιν πρῶτον τεύξειν περικαλλέα νηὸν
ἔμμεναι ἀνθρώπων χρηστήριον, αὐτὰρ ἔπειτα
πάντας ἐπ᾿ ἀνθρώπους, ἐπεὶ ἦ πολυώνυμος ἔσται.
Ὣς ἄρ᾿ ἔφη. Λητὼ δὲ θεῶν μέγαν ὅρκον ὄμοσσεν.
ἴστω νῦν τάδε γαῖα καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθεν
85 καὶ τὸ κατειβόμενον Στυγὸς ὕδωρ, ὅς τε μέγιστος
ὅρκος δεινότατός τε πέλει μακάρεσσι θεοῖσιν.
ἦ μὴν Φοίβου τῇδε θυώδης ἔσσεται αἰεὶ
βωμὸς καὶ τέμενος, τίσει δέ σέ γ᾿ ἔξοχα πάντων.
Αὐτὰρ ἐπεί ῥ᾿ ὄμοσέν τε τελεύτησέν τε τὸν ὅρκον,
90 Δῆλος μὲν μάλα χαῖρε γόνῳ ἑκάτοιο ἄνακτος,
Λητὼ δ᾿ ἐννῆμάρ τε καὶ ἐννέα νύκτας ἀέλπτοις
ὠδίνεσσι πέπαρτο. θεαὶ δ᾿ ἔσαν ἔνδοθι πᾶσαι
ὅσσαι ἄρισται ἔσαν, Διώνη τε Ῥείη τε
Ἰχναίη τε Θέμις καὶ ἀγάστονος Ἀμφιτρίτη,
95 ἄλλαι τ᾿ ἀθάναται, νόσφιν λευκωλένου Ἥρης.
ἧστο γὰρ ἐν μεγάροισι Διὸς νεφεληγερέταο.
μούνη δ᾿ οὐκ ἐπέπυστο μογοστόκος Εἰλείθυια.
ἧστο γὰρ ἄκρῳ Ὀλύμπῳ ὑπὸ χρυσέοισι νέφεσσιν
Ἥρης φραδμοσύνῃς λευκωλένου, ἥ μιν ἔρυκε
100 ζηλοσύνῃ ὅ τ᾿ ἄρ᾿ υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε
Λητὼ τέξεσθαι καλλιπλόκαμος τότ᾿ ἔμελλεν.
Αἱ δ᾿ ιριν προὔπεμψαν ἐυκτιμένης ἀπὸ νήσου
ἀξέμεν Εἰλείθυιαν, ὑποσχόμεναι μέγαν ὅρμον
χρυσείοισι λίνοισιν ἐερμένον ἐννεάπηχυν.
105 νόσφιν δ᾿ ἤνωγον καλέειν λευκωλένου Ἥρης
μή μιν ἔπειτ᾿ ἐπέεσσιν ἀποστρέψειεν ἰοῦσαν.
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γ᾿ ἄκουσε ποδήνεμος ὠκέα ιρις
βῆ ῥα θέειν, ταχέως δὲ διήνυσε πᾶν τὸ μεσηγύ.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ᾿ ἵκανε θεῶν ἕδος αἰπὺν Ὄλυμπον
110 αὐτίκ᾿ ἄρ᾿ Εἰλείθυιαν ἀπὸ μεγάροιο θύραζε
ἐκπροκαλεσσαμένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα
πάντα μάλ᾿ ὡς ἐπέτελλον Ὀλύμπια δώματ᾿ ἔχουσαι.
τῇ δ᾿ ἄρα θυμὸν ἔπειθεν ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι,
βὰν δὲ ποσὶ τρήρωσι πελειάσιν ἴθμαθ᾿ ὁμοῖαι.
115 εὖτ᾿ ἐπὶ Δήλου ἔβαινε μογοστόκος Εἰλείθυια,
τὴν τότε δὴ τόκος εἷλε, μενοίνησεν δὲ τεκέσθαι.
ἀμφὶ δὲ φοίνικι βάλε πήχεε, γοῦνα δ᾿ ἔρεισε
λειμῶνι μαλακῷ, μείδησε δὲ γαῖ᾿ ὑπένερθεν.
ἐκ δ᾿ ἔθορε πρὸ φόως δέ, θεαὶ δ᾿ ὀλόλυξαν ἅπασαι.
120 ἔνθα σὲ ἤϊε Φοῖβε θεαὶ λόον ὕδατι καλῷ
ἁγνῶς καὶ καθαρῶς, σπάρξαν δ᾿ ἐν φάρεϊ λευκῷ
λεπτῷ νηγατέῳ. περὶ δὲ χρύσεον στρόφον ἧκαν.
οὐδ᾿ ἄρ᾿ Ἀπόλλωνα χρυσάορα θήσατο μήτηρ,
ἀλλὰ Θέμις νέκταρ τε καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
125 ἀθανάτῃσιν χερσὶν ἐπήρξατο. χαῖρε δὲ Λητὼ
οὕνεκα τοξοφόρον καὶ καρτερὸν υἱὸν ἔτικτεν.
Αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ Φοῖβε κατέβρως ἄμβροτον εἶδαρ,
οὔ σέ γ᾿ ἔπειτ᾿ ἴσχον χρύσεοι στρόφοι ἀσπαίροντα,
οὐδ᾿ ἔτι δεσμά σ᾿ ἔρυκε, λύοντο δὲ πείρατα πάντα.
130 αὐτίκα δ᾿ ἀθανάτῃσι μετηύδα Φοῖβος Ἀπόλλων.
εἴη μοι κίθαρίς τε φίλη καὶ καμπύλα τόξα,
χρήσω δ᾿ ἀνθρώποισι Διὸς νημερτέα βουλήν.
Ὣς εἰπὼν ἐβίβασκεν ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης
Φοῖβος ἀκερσεκόμης ἑκατηβόλος. αἱ δ᾿ ἄρα πᾶσαι
135 θάμβεον ἀθάναται, χρυσῷ δ᾿ ἄρα Δῆλος ἅπασα
βεβρίθει καθορῶσα Διὸς Λητοῦς τε γενέθλην,
γηθοσύνῃ ὅτι μιν θεὸς εἵλετο οἰκία θέσθαι
νήσων ἠπείρου τε, φίλησε δὲ κηρόθι μᾶλλον.
ἤνθησ᾿ ὡς ὅτε τε ῥίον οὔρεος ἄνθεσιν ὕλης.
140   Αὐτὸς δ᾿ ἀργυρότοξε ἄναξ ἑκατηβόλ᾿ Ἄπολλον,
ἄλλοτε μέν τ᾿ ἐπὶ Κύνθου ἐβήσαο παιπαλόεντος,
ἄλλοτε δ᾿ ἂν νήσους τε καὶ ἀνέρας ἠλάσκαζες.
πολλοί τοι νηοί τε καὶ ἄλσεα δενδρήεντα,
πᾶσαι δὲ σκοπιαί τε φίλαι καὶ πρώονες ἄκροι
145 ὑψηλῶν ὀρέων, ποταμοί θ᾿ ἅλα δὲ προρέοντες.
ἀλλὰ σὺ Δήλῳ Φοῖβε μάλιστ᾿ ἐπιτέρπεαι ἦτορ,
ἔνθα τοι ἑλκεχίτωνες Ἰάονες ἠγερέθονται
αὐτοῖς σὺν παίδεσσι καὶ αἰδοίῃς ἀλόχοισιν.
οἱ δέ σε πυγμαχίῃ τε καὶ ὀρχηθμῷ καὶ ἀοιδῇ
150 μνησάμενοι τέρπουσιν ὅταν στήσωνται ἀγῶνα.
φαίη κ᾿ ἀθανάτους καὶ ἀγήρως ἔμμεναι αἰεὶ
ὃς τότ᾿ ἐπαντιάσει᾿ ὅτ᾿ Ἰάονες ἀθρόοι εἶεν.
πάντων γάρ κεν ἴδοιτο χάριν, τέρψαιτο δὲ θυμὸν
ἄνδρας τ᾿ εἰσορόων καλλιζώνους τε γυναῖκας
155 νῆάς τ᾿ ὠκείας ἠδ᾿ αὐτῶν κτήματα πολλά.
πρὸς δὲ τόδε μέγα θαῦμα, ὅου κλέος οὔποτ᾿ ὀλεῖται,
κοῦραι Δηλιάδες Ἑκατηβελέταο θεράπναι.
αἵ τ᾿ ἐπεὶ ἂρ πρῶτον μὲν Ἀπόλλων᾿ ὑμνήσωσιν,
αὖτις δ᾿ αὖ Λητώ τε καὶ Ἄρτεμιν ἰοχέαιραν,
160 μνησάμεναι ἀνδρῶν τε παλαιῶν ἠδὲ γυναικῶν
ὕμνον ἀείδουσιν, θέλγουσι δὲ φῦλ᾿ ἀνθρώπων.
πάντων δ᾿ ἀνθρώπων φωνὰς καὶ κρεμβαλιαστὺν
μιμεῖσθ᾿ ἴσασιν. φαίη δέ κεν αὐτὸς ἕκαστος
φθέγγεσθ᾿. οὕτω σφιν καλὴ συνάρηρεν ἀοιδή.
165 ἀλλ᾽ ἄγεθ᾽ ἱλήκοι μὲν Ἀπόλλων Ἀρτέμιδιξύν,
χαίρετε δ᾽ ὑμεῖς πᾶσαι: ἐμεῖο δὲ καὶ μετόπισθεν
μνήσασθ᾽, ὁππότε κέν τις ἐπιχθονίων ἀνθρώπων
ἐθάδ᾽ ἁνείρηται ξεῖνος ταλαπείριος ἐλθών:
ὦ κοῦραι, τίς δ᾽ ὔμμιν ἀνὴρ ἥδιστος ἀοιδῶν
170 ἐνθάδε πωλεῖται, καὶ τέῳ τέρπεσθε μάλιστα;
ὑμεῖς δ᾽ εὖ μάλα πᾶσαι ὑποκρίνασθαι ἀφήμως:
τυφλὸς ἀνήρ, οἰκεῖ δὲ Χίῳ ἔνι παιπαλοέσσῃ
τοῦ μᾶσαι μετόπισθεν ἀριστεύσουσιν ἀοιδαί.
ἡμεῖς δ᾽ ὑμέτερον κλέος οἴσομεν, ὅσσον ἐπ᾽ αἶαν
175 ἀνθρώπων στρεφόμεσθα πόλεις εὖ ναιεταώσας:
οἳ δ᾽ ἐπὶ δὴ πείσονται, ἐπεὶ καὶ ἐτήτυμόν ἐστιν.
αὐτὰρ ἐγὼν οὐ λήξω ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα
ὑμνέων ἀργυρότοξον, ὃν ἠύκομος τέκε Λητώ.

Перевод